Ekonomia zirkularrerako hondakinei eta lurzoru kutsatuei buruzko apirilaren 8ko 7/2022 Legea indarrean sartzeak 3 urteko epea ezartzen die toki-erakundeei toki-eskumeneko hondakinak kudeatzeagatik zergazkoa ez den tasa edo ondare-prestazio publiko bat ezartzeko. Tasa horiek ezartzeko epea 2025eko maiatzaren 10ean amaituko da, eta toki-erakundeek zerbitzuaren benetako kostuak jaso beharko dituzte bertan, dagozkien diru-sarrerak ere kontuan hartuta, eta sortzeagatiko ordainketa-sistemak ezartzea ahalbidetu beharko dute.

Erronka horren aurrean, Udalsarea 2030ek saio bat egin du Ihobek prestatutako gida metodologikoa eta tresna osagarriak kontrastatzeko, udalei, koadrilei eta mankomunitateei hondakin tasak diseinatzen laguntzeko.

Lan-saioaren helburua, tasak kalkulatzeko Excela eta horrekin batera doazen gainerako baliabide osagarriak aberasteko eta doitzeko ekarpenak biltzea izan da.

Bertan, hiru lurraldeetako udalek eta eskualde mailako erakundeek gai horren inguruan duten egoera aurkeztu dute, eta Estatuko araudiaren jarraibideei jarraituz tasa horiek ezartzeko orduan dauden kezka eta zailtasun nagusiak azaldu dituzte.

Ihobek Excel dokumentu bat aurkeztu du tasak kalkulatzeko gidan jasotako irizpideekin, eta zerga-ordenantzaren eredu bat. Excel tresna erabiltzeko eta mantentzeko erraza izan dadin diseinatu da. Tokiko erakundeek beren tasak diseinatzeko hautatu ahal izango dituzten hainbat parametro sartzen dira (horien artean, hondakin kopurua pisuan edo bolumenean, edo edukiontzien irekiera kopurua, baina baita aukera tradizionalagoak ere, hala nola okupatzaile kopurua, ur kontsumoa, etxebizitzaren azalera, etab.). Halaber, aukera batzuen artean egokitzat jotzen diren hobariak sartzeko atal bat gehitzen du.

Tresna atal hauek osatzen dute: dagozkion kostuak sartzeko eta hondakinak biltzeko zerbitzuaren kostu erreala kalkulatzeko kostuen erlaitzak; ondorengo kalkuluak egiteko aukera ematen duten oinarrizko informazioak adierazteko datu orokorrek; etxebizitzak, etxebizitzetarako tasen zenbatekoen kalkuluak barne hartzen dituena; industriak, industrietarako tasen zenbatekoen kalkuluekin; eta zerbitzuek, zerbitzu-jardueretarako tasen zenbatekoak kalkulatzeko.

Gidan jasotzen den bezala, hondakinak biltzeko, garraiatzeko eta tratatzeko zuzeneko kostuei komunikazio edo sentsibilizazio kanpainen kostuak, instalazioak zaintzeko kostuak eta zeharkako kostuak gehitu behar zaizkie.

Gidan jasotako alderdien artean, memoria ekonomiko-finantzarioa eta hondakinen ordenantza fiskala egiteko edo eguneratzeko orientabideak nabarmentzen dira. Gidaren eranskin gisa, memoria ekonomiko-finantzarioaren eta ordenantza fiskalaren eredu bana jasoko dira.

Saioan jasotako ekarpenekin eta hurrengoetan erakundeetan egingo den pilotajearen emaitzekin amaituko da tresna doitzeko prozesua. Gida argitaratu eta sortutako laguntza-baliabideak eskura jarri ondoren, Euskadiko toki-erakunde guztientzat irekita egongo den jardunaldia egingo da, gida ezagutarazteko eta haren erabilera sustatzeko.

Tresna horiek egitearen helburua toki-erakundeei laguntzea da, ekonomia zirkularrerako hondakinei eta lurzoru kutsatuei buruzko apirilaren 8ko 7/2022 Legea bete dezaten. Lege horrek hurrengo urteetan toki-erakundeek bete beharreko zenbait betebehar finkatzen ditu. Horrela, erantzuna ematen zaio horretarako metodologia eta baliabideak izateko udalerriek egindako eskaerari.