Komunikabideekin izandako bilera batean, Euskadiko Hondakinak Prebenitzeko eta Murrizteko Planean aurreikusitako ekintzen bidez lortutako aurrerapen nagusiak aurkeztu ditu Tapiak.
Sailburuaren esanean, emaitza horiek lortu izanaren arrazoi nagusia, besteak beste, isurketa- eta errausketa-kanona abian jartzea izan da, zeinak ekonomikoki zigortzen baitu zabortegia erabiltzea hondakinentzako azken soluzio gisa, berreskuratzeko beste aukera batzuk baliatzearen aldean.

Tapiak aurreratu duenez, tasa hori aplikatuta 11,9 milioi euro inguru bilduko dira 2023an, eta nabarmendu du foru-aldundiekin lanean ari direla erakundearteko ingurumen-funts bat sortzeko, kanon horren bidez lortutako diru-zenbatekoak ekonomia zirkularraren arloko jarduera zehatzetara bideratzeko.

Hondakinen Kudeaketa Planaren betetzea

Sailburuak nabarmendu du 2021az geroztik Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailak 31,2 milioi euro bideratu dituela isurpenak ahalik eta gehien murrizteko eta hondakinen berrerabilera sustatzeko bigarren mailako material gisa, eta, horretarako, ekonomia zirkularreko eta hondakinak prebenitzeko eta kudeatzeko proiektuak babestu dituela euskal enpresa eta administrazio publikoetan. Laguntza horiek Hondakinen Prebentzio Planarekin gauzatzea aurreikusita dauzkan 97 milioi euroen parte dira, zeinak hemendik 2030era bitartean egikarituko baitira.

Honetaz gainera, Tapia sailburuak azaldu duenez, 2022tik aurrera hondakin-korronte nagusietara bideratutako 11 balorizazio-instalazio sortzeko baimena eman eta izapideak hasi direla: lurzoru kutsatuak, edukiontzi marroiko hondakin organikoa, paper fabriketako karbonato-lohiak, paper fabriketako destintatzeko lohiak, plastikoak, errepideko fresaketak edo industria-prozesuetako zepa jakin batzuk.

Gaur egun ia bere osotasunean zabortegietan amaitzen duten 1.000.000 t/urte inguruko hondakinak balorizatzeko beharrezko ekipamenduak eraikitzen ari dira, edo horretarako beharrezko baimena ematen ari dira. Hauek dira proiektu nagusiak:

Instalakuntza	Azalpena	Europako hierarkian lehentasunezko eragiketa berri batera bideratzen diren tonak	Egoera administratiboa
Steelphalt (Harsco), Murga	Karbono-aztarna txikiko ekoasfaltoa ekoizteko instalazioa, batez ere altzairugintzako zepetatik abiatuta, herdoilgaitzak barne.	195.000 t/urteko de azerietako eskoria beltzak eta errepideetako fresaketak	Baimendua. Eraikitzeko pendiente.
Induplast	Tresna elektriko eta elektronikoen plastikoa birziklatzeko instalazioa.	15.000 t/urteko plastiko mota ezberdinak	Baimendua. Funtzionamenduan
Smurfit Iurreta.	Karbonato-lohiak tratatzeko labe berria, karbonoa kentzeko eta prozesura birzirkulatzeko, harrobiko materiala kontsumitzea eta hondakina zabortegira bideratzea saihestuz.	80.000 t/urteko karbonato lohiak	Baimendua. Eraikuntza osatzen.
Reydesa Zabaldea, Legutio	Erabiltzen ez diren ibilgailuen plastikoa balorizatzeko instalazioa, hondakinen erregai solidoa ekoiztuz..	75.000 t/urteko plastiko hondakinak	Baimendua. Eraikitzeke.
Hanson, Alonsotegi	Eraikuntzako eta eraispeneko hondakinak balorizatzeko instalazioa	140.000 t/urteko eraikuntza eta eraiste hondakinak	Baimendua. Funtzionamenduan
Petronor ecoáridos, Bilboko Portua	Gertuen dauden hiri-hondakinen hiru erraustegietako (BI, SS, S) errautsetan dagoen kaltzio oxidoa (karea) mineralizatuko da. Horretarako, findegitik datorren CO2 likidoa erabiliko da. Kontuan izan behar da gaur egun errauts horiek zabortegian duten kantitatea halako bi direla, egonkortzeko erreaktiboak eman behar direlako.	50.000 t/urteko Erraustegiko errautsak	Baimentze prozesuan
Valogreene, Bergara	Papelerako hondakin-uren araztegiko lohiak eta paper birziklatuko plantetako paperaren kudeaketatik datozen plastikozko errefuseko lohiak tratatzeko instalazioa	50.000 t/urteko destintado lohiak 60.000 t/urteko Papelera EDAR-eko lohiak 45.000 t/urteko plastiko errefusa	Baimendua. Eraikitzeko pendiente.
Lurbiker, Artigas (Bilbao)	Desortzio termikoaren eta garbiketaren bidez kutsatutako lurzoruak tratatzeko instalazioa.	200.000 t/urteko lurzoru kutsatuak	Baimentze prozesuan
Garbiker (DFB). Biometanizazio Planta	Edukiontzi marroia biometanizatzeko instalazioa	50.000 t/urteko hondakin organikoa	Baimentze prozesuan
Arabako Aldundia – Biosekatua eta CSR	Plastikozko errefusa biolehortzeko prozesua eta hondakinen erregai solidoa lortzeko tratamendua	38.000 t/urteko plastiko errefusa	Baimentze prozesuan
Arabako Aldundia – Konpostaje planta	Edukiontzi marroiaren frakzioaren konpostaje-instalazioa	23.000 t/urteko hondakin organikoa	Baimentze prozesuan

Era berean, hondakinak kudeatzeko azpiegitura beste 85 izapiderekin osatu da, hondakin-korronte ezberdinak biltegiratzeko eta tratatzeko instalazio berrietara zuzenduak. Izapide horiek, nahiz eta ez diren lehen aipatutako proiektuen adinako bolumen esanguratsuak, balorizazio-bide berriak ahalbidetzen dituzte edo hondakinetarako dauden tratamendu-planten sarea zabaltzen dute, hala nola beira, ontziak, metalak, plastikoak, ehunak, tamaina handikoak (altzariak, koltxoiak, etab.), sukaldeko olio erabilia, kautxua, etab.

Industria-hondakinei balioa emateko zentro bat sortzeari dagokionez —zentro horrek agregakinen, lurren eta bigarren mailako beste lehengai batzuen bitarteko biltegiratze-, egokitze- eta kalitate-kontroleko funtzioa izango luke—, Tapiak zehaztu du egin direla aurretiazko azterketak eta bideragarritasun-azterlanak, zeinetan nabarmendu baitira soluzio bat eskatzen duten lehentasunezko hondakin-korronteak. Ildo horretan, adierazi du 2024an aztertuko direla mota horretako instalazioak har ditzaketen kokaleku estrategikoak, bai eta tresna digital baten sorrera ere, hondeatutako lurren eskaintza eta eskaria konektatzeko eta, hartara, lur horien trazabilitatea bermatzeko.

Etorkizuneko lege-garapenei dagokienez, sailburuak izapidetze-fasean dauden dekretuak aipatu ditu —komunitateko eta etxeko konpostatzeari eta errausketa-zepei buruzkoak—, eta jakinarazi du, eraikuntza- eta eraispen-hondakinen (RCD) eta lurren dekretua izapidetzen hasiko direla 2024an.

Neurri horrekin batera, Tapiak gaineratu du ekitaldi honetan 12 plaza gehiago esleitu direla Ingurumen Kalitatearen eta Ekonomia Zirkularraren Zuzendaritzara. Lanpostu horiek hondakinak kudeatzeko instalazioen egokitzapena bermatzeko izango dira, eta beste 7 langile berri gehituko dira datorren urtean.

Lehentasunezko hondakinetatik sorturiko bigarren mailako materialen erosketa publiko eta pribatu berdearen esparruan, Tapiak gogorarazi du aurtengo martxoan onetsi dutela Ekonomia eta Ogasun Sailak Euskal Autonomia Erkidegoko administrazio orokorraren, instituzionalaren eta sektore publikoa osatzen duten gainerako erakundeen erosketan eta kontratazioan ingurumen-klausulak txertatzeari buruzko jarraibidea. Instrukzio horretan, Eusko Jaurlaritzako sail guztiei eta haiei atxikitako erakundeei eskatzen zaie gutxieneko ingurumen-irizpideak txertatu behar dituztela lizitazioetan, produktuen, zerbitzuen eta obren 31 kategoriatan.

Hondakin plastikoei dagokienez, nabarmendu du Euskadiko Plastikoen Plataforma sortu behar dutela, bai eta “plastikoen zirkulartasunerako ibilbide-orria” ere, hondakindegietan ahalik eta gutxien gordetzeko eta Euskadin plastikoaren ekonomia zirkularra susta