Ihobek, Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Sailari atxikitako Ingurumen Jarduketarako Sozietate Publikoak “Euskadiko Materialen Fluxuen Analisia” txostena argitaratu du. Lan horrek ekonomia zirkularrean erabakiak hartzeko prozesuan aurrera egitea ahalbidetzen du, funtsezko adierazleak zenbatesteko oinarri kuantitatibo sendoa eskaintzen baitu. Analisiak euskal ekonomian materialek duten erabileraren, jatorriaren, xedearen eta ingurumen-inpaktuaren ikuspegi xehatua eskaintzen du.

Azterketan, emaitzak Euskadin kontsumitutako material nagusiak —material metalikoak, mineral-jatorrikoak, papera eta zura, plastikoa eta kautxua, eta material kimikoak— euskal ekonomiako sektore eta balio-kateekin lotzen dituzten fluxu-diagramen bidez aurkezten dira. Ikuspegi horrek aukera ematen du baliabideen erabileraren garrantzia neurtzeko, ekonomia zirkularreko politika publikoak ebaluatzeko, ebidentzian oinarritutako estrategiak diseinatzeko eta sektorea optimizatzeko aukerak detektatzeko.

Ihobek “Euskadiko materialen fluxuen analisia” txostena argitaratu du, ekonomia zirkularrean erabakiak hartzeko prozesuan aurrera egiteko oinarri kuantitatibo bat eskaintzen duena.

Analisiak, halaber, eskualde arteko merkataritzan eta lurraldearen barruan egiten diren materialen sektore arteko eskualdaketetan sakontzen du, eta horrek aukera ematen du euskal ekonomiako materialen eta produktuen jatorria eta xedea zehaztasun handiagoarekin ezagutzeko.

Euskal ekonomiako materialak eta haien fluxuak

Analisiak material mota guztiek euskal ekonomian duten pisua identifikatzea ahalbidetzen du. Bolumenari dagokionez, mineral-jatorriko materialak dira fluxurik garrantzitsuena, 14,7 milioi tonarekin urtean. Haien atzetik, material metalikoak, zura eta papera, material kimikoak eta material polimerikoak kokatu dira.

Mineral-jatorriko materialen kasuan, erdiak baino gehiago euskal harrobietatik erauzten dira. Material horiek eraikuntzaren sektorera bideratzen dira nagusiki, haren azpisektoreetan biltzen baita kontsumo nagusia.

Aitzitik, material metalikoek (10 milioi tona urtean) erabateko kanpo-mendekotasuna agertzen dute (% 55 Estatuko gainerako lurraldeetatik lortzen dira), eta horrek adierazten du ekonomiari eta ingurumenari dagokienez euskal ekonomian funtsezkoa den sektore horrek kanpo-mendekotasuna duela. Material horien barruan, burdina eta altzairua dira garrantzitsuenak, eta, haien atzetik, aluminioa eta kobrea. Esparru horretan, hondakin metalikoak (bereziki txatarra) jasotzea funtsezko elementua da sektorearen funtzionamenduan. Txatarra aluminiotik eta burdinatik/altzairutik jasotako lehengai guztien % 40 da, eta kobrearen kasuan ia % 80ra iristen da.

Azterketak nabarmentzen duenez, material metalikoak (bolumenean bigarren handienak euskal ekonomiaren barruan) kanpotik inportatzen dira guztiz

Zura eta papera Euskadin gehien kontsumitzen diren hirugarren materialak dira, mineralen eta metalen atzetik, urteko 3,7 milioi tonarekin. Barne-erauzketatik zein inportazioetatik lortzen dira, eta tokiko baso-ustiapenaren ekarpena esanguratsua da.

Material polimerikoei —plastikoei eta kautxuei— dagokienez, urtean 1,7 milioi tona inguru kontsumitzen dira, eta inportazioetatik lortzen dira funtsean. Nagusiki automobilgintzara edo plastikoen eraldaketara bideratzen dira.

Bestalde, material kimikoek (1,9 milioi tona inguru urtean) nazioarteko mendekotasun handia agertzen dute, eta askotariko aplikazioak dituzte hainbat produkzio-sektoretan.

Materialen kontsumoaren ingurumen-inpaktua

Txostenak materialen kontsumoari lotutako ingurumen-inpaktuaren hurbilketa bat jasotzen du, eta inpaktu hori materialetan dauden berotegi-efektuko gasen emisioetan adierazita dago.

Emaitzek erakusten dutenez, material metalikoak aztarna materialaren % 31,5 dakarte, baina guztizko ingurumen-aztarnaren % 63,5era iristen dira, eta horrek beste material batzuekin alderatuta ingurumen-intentsitate handia dutela islatzen du.

Aitzitik, mineral-jatorriko materialen eta paperaren eta zuraren ingurumen-inpaktuaren ehunekoa txikiagoa da. Azken material horiek biooinarrizkoak dira, eta berriztagarritzat hartzeak murriztu egiten du haien inpaktu globala.

Azterketak material zirkularraren erabilera-tasa aztertzen du, euskal ekonomiaren errealitatera egokitutako definizio batetik abiatuta, eta barne-hondakinak zein inportatutako bigarren mailako materialak hartzen ditu kontuan. Emaitzek erakusten dutenez, sektore metalurgikoak du zirkulartasun-tasarik handiena, papera eta zura atzetik dituela, eta hobetzeko tartea dago beste sektore batzuetan.  Era berean, eraikuntzaren sektoreak zirkulartasunaren hobekuntzan duen garrantzia identifikatu da, bereziki hondakinetatik datozen materialak erabiltzeko duen ahalmenagatik.

Analisiak, halaber, balio erantsi handiko sektoreek produktibitate material handia agertzen dutela adierazten du, eta beren produkzio-prozesuetan baliabideak efizientzia handiagoarekin erabiltzen direla islatzen du horrek. 

Materialen fluxuen ezagutza xehatuak ingurumen-inplikazioak zein inplikazio ekonomikoak ditu, industria-egituraren kostuen zati esanguratsu bat lehengaiei lotuta baitago. Testuinguru horretan, txostenak oinarri bat eskaintzen du adierazleen kalkulua hobetzeko, neurketa-metodoen estandarizazioan aurrera egiteko eta baliabideen erabileraren efizientziara eta ingurumen-inpaktuen murrizketara bideratutako politika publikoen diseinua indartzeko.

Azterketa horrekin, Euskadi analisi eguneratu mota hori landu duten Europako eskualdeen artean dago, eta aurrera egiten ari da ekonomia zirkularrak trantsizioaren oinarri gisa duen garrantziaren ezagutzan.