Eusko Jaurlaritzak Euskadiko Erosketa eta Kontratazio Berdearen 2030eko Programaren 2026-2030 Ekintza Plana aurkeztu du gaur Gasteizen. Bide orri berria da, eta bere helburua da ingurumen irizpideak izango dituen kontratazio publikoa %75era igotzea eta erosketa publikoak deskarbonizazio, ekonomia zirkular eta enpresa lehiakortasunerako palanka gisa duen zeregina indartzea.  

Jardunaldiak administrazio publikoetako ehun profesional eta ordezkari inguru bildu ditu Gasteizen. Irekiera ekitaldian, Irantzu Allende Trantsizio Energetikoko sailburuordeak eta Iñaki Alonso Ogasuneko sailburuordeak erosketa publiko berdearen izaera estrategikoa nabarmendu dute, egungo ingurumen eta ekonomia erronkei erantzuteko. «2025eko emaitzek norabide egokian goazela berresten dute», adierazi dute.

Allende sailburuordeak kontratazio publikoak Europako testuinguru berrian betetzen duen papera azpimarratu du. «Erosketa publiko berdeaz ari garenean, ingurumen-politikaz ari gara, baina baita industria-politikaz, berrikuntzaz eta lehiakortasunaz ere», adierazi du. Era berean, Alonso sailburuordeak nabarmendu duenez, «administraziook eskari garrantzitsua eta aurreikusteko modukoa sortzen dugu», eta erosketa publiko berdeak «seinale zehatz bat eskaintzen dio merkatuari: iraunkortasuna kontuan hartu eta baloratu egiten da», ziurtatu du.

2026-2030 Ekintza Plan berriak erosketa eta kontratazio berdea indartu ditu deskarbonizazioa, ekonomia zirkularra eta enpresa lehiakortasuna bultzatzeko tresna gisa 

Marta Martínez Guerra Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioko Zerbitzuen zuzendari nagusiak ere parte hartu du jardunaldian, bai eta hainbat administrazio eta erakundetako ordezkariek ere, kontratazio publiko iraunkorreko esperientziak eta jardunbide egokiak partekatu baitituzte.

Eraldatzeko gaitasun handiena duen erosketa publikoa lehenestea

Euskadik ibilbide positiboa du abiapuntu. 2025ean, lehentasunezko kategorietako lizitazioen % 57k ingurumen-irizpideak txertatu zituen, eta kontratazio berdeak kontratatutako bolumen ekonomikoaren % 55 hartu zuen.Gainera, 2021etik 2025era bitartean 271 laguntza tekniko eman zitzaizkien erakunde publikoei beren kontratuetan ingurumen-irizpideak txertatzeko. Erronka orain beste jauzi bat egitea da, eskalan eta inpaktuan.
2026-2030 Ekintza Plan berriak ahaleginak erosketa publikoak ingurumen- eta ekonomia-inpaktu handiagoa eragin dezakeen lekuetan kontzentratzea du helburu. Helburu nagusia da 2030ean lehentasunezko kategorietan girotutako kontratazioaren % 75 lortzea, bolumen ekonomikoan neurtuta, 2025ean erregistratutako % 55aren aldean.

Berrikuntza nagusietako bat, hain zuzen ere, lehentasunezko kategoriak zein izan behar diren berrikustea izango da, eremu jakin batzuetatik abiatuta: eraikinen eraikuntza, ibilgailuen erosketa, ekipo informatikoak edo argiteria publikoa. Azkenik hautatutako kategorietarako, ingurumen-irizpideak ere eguneratuko dira, eta bizi-zikloaren ikuspegia eta tresna berriak sartuko dira, hala nola karbono-aztarna edo produktuaren pasaporte digitala.

Berrikuntza nagusietako bat lehentasunezko kategoriak berrikustea izango da, ahaleginak eraikuntzan, ibilgailuetan, ekipo informatikoetan edo argiteria publikoan kontzentratzeko.

Horretan guztian aurrera egiteko, erakunde publikoek prestakuntza, laguntza teknikoa eta tresna berriak izango dituzte beren kontratazioetan ingurumen-irizpideak txertatzea errazteko. Planak adimen artifizialaren bidezko monitorizazioa ere indartuko du. Horri esker, urtean 8.000 lizitazio publiko baino gehiago aztertu ahal izango dira eta ingurumen-irizpideak txertatzearen jarraipena hobetu ahal izango da.

Europak gero eta zeregin garrantzitsuagoa ematen dio kontratazio publikoari, industria garbiago eta lehiakorrago baterako trantsizioa bizkortzeko tresna gisa.

Anbizio handiago hori merkatuarekiko elkarrizketan ere garatuko da. Irizpide berriak interes-taldeekin kontrastatuko dira, ingurumenaren aldetik zorrotzak direla ziurtatzeko, baina baita argiak, egiaztagarriak eta enpresa hornitzaileentzat bideragarriak direla ziurtatzeko ere.

Euskadi, Europako lehentasunekin lerrokatuta

Europa gero eta garrantzi handiagoa ematen ari zaio kontratazio publikoari industria garbiago eta lehiakorrago baterako trantsizioa bizkortzeko. Europar Batasuneko Industria Itun Garbiak erosketa publikoak produktu jasangarrietarako merkatuak sortzeko eta enpresen lehiakortasuna indartzeko duen zeregina indartzen du, karbono-emisio txikiekin edo eduki birziklatuarekin lotutako irizpideetarantz aurrera eginez.